Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/elecstore/public_html/zafarlawfirm.ir/master_page.php:3) in /home/elecstore/public_html/zafarlawfirm.ir/master_page.php on line 8
گروه حقوقی ظفر
آیا می توان برای جنین وصیت کرد؟
آیا می توان برای جنین وصیت کرد؟ شاید کمتر کسی بداند که انسان علاوه بر زمان بعد از تولد، در قبل از تولد و در لحظه‌ای که در ماهیت جنینی در شکم مادر در حال رشد است هم حق و حقوقی دارد؛ به عبارت دیگر قانون‌گذار با برخی از تعاریف قانونی برای جنین، حق و حقوقی قائل شده که بخشی از آن در قالب وصیت به نفع جنین عنوان شده است. انسان از وقتی که نطفه‌اش منعقد می‌شود تا زمانی که سالم و زنده به دنیا می‌آید، دارای حق و حقوقی است؛ می‌تواند مالک شود، می‌تواند ارث ببرد و حتی می‌توان به نفعش وصیت کرد؛ البته همه اینها مشروط به این است که زنده به دنیا بیاید. در صورتی که جنین مانع ارث بردن هیچ یک از سایر ورثه نباشد و آنها بخواهند ترکه را تقسیم کنند، باید برای جنین، سهمی که مساوی سهم «دو پسر» از همان طبقه باشد کنار گذارند و بقیه را بین خود تقسیم کنند؛ البته این تقسیم تا زمانی که وضعیت جنین معلوم شود معتبر است. و در تکمیل این مساله با تاکید بر اینکه جنین تحت شرایطی می‌تواند صاحب مال یا حقی شود، می‌گوییم: در مورد جنین می‌توان اینگونه وصیت کرد که برخورداری از حقوق مالی، با زنده متولد شدن انسان شروع و با مرگ او تمام شود اما زمانی اموال و حقوق به او تعلق می‌گیرد که زنده متولد شود و اگر چنانچه مرده متولد شود مثل این است که اصلا به نفع او وصیتی نشده است. در ادامه با بیان این ابهام که ممکن است نوزاد برای چند لحظه پس از تولد زنده بماند و تکلیف چه می‌شود، می‌گوییم: اگر حتی برای چند لحظه پس از تولد زنده بماند حقوق به او تعلق می‌گیرد و اگر فوت کند اموال و حقوق او در قالب ارث به وراث او منتقل می‌شود که بر این اساس شرط ارث بردن، زنده بودن در زمان فوت کسی است که اموال او به ارث می‌رسد و جنین هم در صورتی ارث می‌برد که زنده متولد شود اگرچه فوراً پس از تولد بمیرد. شرط وصیت برای جنین در پاسخ به این سوال که در چه مرحله‌ای می‌توان برای جنین وصیت کرد؟ اظهار می‌کند: در مرحله‌ای می‌توان برای جنین وصیت کرد كه نطفه جنین منعقد شده باشد بگونه‌ای كه بتوان گفت در این حالت وصیت از مصادیق وصیت به نفع معدوم نیست و آن نطفه امكان تكامل و تكوین را داشته باشد. حال این سوال به ذهن متبادر می‌شود که آیا برای نطفه منعقد نشده هم می‌توان وصیت کرد؟ جواب: خیر چنانچه نطفه جنین منعقد نشده باشد و برای آن وصیت شده باشد، این وصیت از مصادیق وصیت به نفع معدوم و مآلاباطل است. در خصوص شرایط صحت وصیت به نفع جنین باید گفت كه این شرایط به دو حالت بستگی دارد. در صورتی که نطفه منعقد شده باشد و یا اینکه جنین زنده متولد شود، شرایط صحت وصیت به نفع جنین نیز فراهم می‌شود. حقوقدان با استناد به ماده 851 قانون مدنی می‌گوید: طبق این ماده از قانون، وصیت برای حمل صحیح است اما تملك او منوط به زنده متولد شدن جنین است بنابراین با عنایت به ماده فوق چناچه جنین زنده متولد نشود شرط تملك را از دست می‌دهد اما چنانچه علت زنده متولد نشدن جنین سقط جنین باشد به حكم ماده 852 قانون مدنی موصی به، به ورثه جنین منتقل می‌شود. راهکار قانون‌گذار برای حفظ سهم‌الارث جنین در مورد جنین می‌توان اینگونه وصیت کرد که برخورداری از حقوق مالی، با زنده متولد شدن انسان شروع و با مرگ او تمام شود اما زمانی اموال و حقوق به او تعلق می‌گیرد که زنده متولد شود و اگر چنانچه مرده متولد شود مثل این است که اصلا به نفع او وصیتی نشده است. در پاسخ به این سوال که آیا قانون‌گذار راهکاری برای حفظ حقوق و سهم‌الارث جنین در نظر گرفته است یا خیر؟ طبق ماده‌ 878 قانون مدنی برای اینکه سهم‌الارث جنین حفظ شود و حقوق وی ضایع نشود، قانون‌گذار دو راهکار متصور شده است. با اشاره به راهکار نخست یادآور می‌شویم: در صورتی که جنین با زنده متولد شدن خود مانع از ارث بردن تمام یا بعضی از ورثه شود، ترکه تا زمان تولد وی تقسیم نخواهد شد. به ‌عنوان مثال اگر بازماندگان متوفی، برادر و خواهر او باشند و همسر میت، باردار باشد، این جنین که فرزند متوفی محسوب می‌شود، در صورت زنده متولد شدن، مانع از ارث بردن برادر و خواهر میت خواهد شد. در چنین موردی، تقسیم ترکه تا زمان تولد جنین به تعویق خواهد افتاد. همچنین در صورتی که جنین مانع ارث بردن هیچ یک از سایر ورثه نباشد و آنها بخواهند ترکه را تقسیم کنند، باید برای جنین، سهمی که مساوی سهم «دو پسر» از همان طبقه باشد کنار گذارند و بقیه را بین خود تقسیم کنند؛ البته این تقسیم تا زمانی که وضعیت جنین معلوم شود معتبر است. همچنین در خصوص این مساله که آیا قانون‌گذار کسی را به عنوان مرجع قبول یا رد وصیت قرار داده است یا خیر؟در خصوص رد و قبول موصی‌به نیز ولی یا قیم جنین می‌تواند موصی‌به را قبول كنند زیرا از مصادیق معامله به نفع مولی‌علیه محسوب می‌شود اما در مورد رد موصی‌به از آنجایی كه از جمله معاملات به زیان مولی‌علیه است، رد موصی‌به بعد از رسیدن به بلوغ و رشد مشارالیه خواهد بود. هر کس می‌تواند تا یک سوم اموال خود را به نفع جنین به دو شرط وصیت کند؛ یکی آن که جنین در زمان فوت وصیت کننده وجود داشته باشد دوم آن که جنین زنده متولد شود به عبارت دیگر حمل در صورتی ارث می‌برد که نطفه او هنگام مرگ وصیت کننده منعقد شده باشد و زنده هم متولد شود اگرچه فوراً بعد از تولد بمیرد.